การเลี้ยงไหม

3. การเลี้ยงไหม (อาทร, 2557)

3.1 การเลี้ยงไหมแบบครัวเรือน 

3.1.1. แหล่งที่เหมาะสมสำหรับการเลี้ยงไหมสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมสำหรับเลี้ยงไหม อุณหภูมิอยู่ในช่วง 20 – 35 องศาเซลเซียส โรงเลี้ยงไหมต้องห่างไกลจากแหล่งการใช้สารเคมีทางการเกษตรและโรงงานอุตสาหกรรม

 3.1.2 สร้างในแนวตะวันออกและตะวันตก

3.1.3 สะดวกต่อการทำความสะอาดและสามารถที่จะฉีดอบสารเคมีเพื่อฆ่าเชื้อโรค

 3.1.4 มีการถ่ายเทอากาศได้ดี

 3.1.5 สามารถป้องกันศัตรูหนอนไหมได้ เช่นแมลงวันลาย จิ้งจก ตุ๊กแก หนู มด

3.1.6 ควรปลูกต้นไม้ยืนต้นรอบ ๆ โรงเลี้ยงเพื่อลดความร้อนจากแสงแดดขนาดโรงเลี้ยง สำหรับเลี้ยงไหม 2 แผ่น :ไหมพันธุ์ไทยลูกผสม ใช้ขนาด 4 x 7 เมตร ชั้นเลี้ยง ขนาด 1.2 x 5 เมตร จำนวน 3 ชั้น (2 ชุด)

3.2 ปัจจัยสำคัญในการสร้างโรงเลี้ยงไหม

  3.2.1   โรงเลี้ยงไหมควรอยู่ห่างจากบ้านพักอาศัยประมาณ 10 – 20 เมตร เพื่อสะดวกในการรักษาความสะอาดและการฉีดอบสารเคมีฆ่าเชื้อโรค

  3.2.2  หลังคาควรเลือกวัสดุที่เป็นฉนวนกันความร้อน และน้ำได้ดี พื้นห้องควรใช้คอนกรีต ผนังโรงเลี้ยงก่อด้วยคอนกรีตสูงจากพื้นประมาณ 50 ซม. ส่วนที่เหลือใช้ตาข่ายไนล่อนตีเป็นผนังถึงระดับเพดานห้อง

  3.2.3  ควรมีห้องมืดขนาด 1.5 x 1.0 เมตร สำหรับดักแมลงวันลาย

  3.2.4  ควรมีห้องเก็บใบหม่อนที่สามารถเลี้ยงไหมได้ 2 เวลา

3.3 วัสดุและอุปกรณ์

   วัสดุและอุปกรณ์การเลี้ยงไหมที่จำเป็นสำหรับเลี้ยงไหมจากไข่ไหม 1 แผ่น มีดังนี้

   3.3.1  มีดและเขียง( หรือเครื่องหั่นใบหม่อน )       1          ชุด

   3.3.2  เครื่องฉีดฟอร์มาลีน 1 เครื่อง

   3.3.3  กรรไกรตัดแต่งกิ่งไม้         1          อัน

   3.3.4  เครื่องลอกปุยไหม           1          ชุด

   3.3.5  เครื่องชั่ง (ขนาดชั่งน้ำหนักสูงสุด 15 กิโลกรัม)        1          เครื่อง

3.3.6  ตะแกรงร่อนแป้ง (ชนิดที่มีตาถี่)    1          อัน

   3.3.7  ตาข่ายสำหรับถ่ายมูลไหมวัยอ่อน (ขนาดช่องตาข่าย1 x 1 ซม.2) ขนาด 100 ซม. X 80 ซม.10 ผืน

   3.3.8  ตาข่ายสำหรับถ่ายมูลไหมวัยแก่ (ขนาดช่องตาข่าย 3 x 3 ซม.2) ขนาด 100 ซม. X 80 ซม.30  ผืน

   3.3.9  จ่อแบบลูกคลื่น 50 อัน

   3.3.10  จ่อกระด้ง ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.50 เมตร          20        อัน

   3.3.11  ตะกร้าเก็บใบหม่อน         2          ใบ

   3.3.12  เข่งใส่ใบหม่อน   8          ใบ

   3.3.13  ตะกร้าให้อาหาร  4          ใบ

   3.3.14  ขนนก                 1         อัน

   3.3.15  รองเท้าแตะ        1-2       คู่

   3.3.16  ผ้าคลุมหม่อน     5          ผืน

   3.3.17  ตะเกียบไม้ไผ่      2          คู่

   3.3.18  ปูนขาวชนิดผงละเอียด    2 - 3     กิโลกรัมหรือแกลบเผา     100 ลิตร

   3.3.19  สารเคมีป้องกันโรคไหมชนิดผง      1        กิโลกรัม

   3.3.20  กระดาษรองกระด้ง (ขนาด 80 ซม. x 100 ซม.)      40        แผ่น

   3.3.21  กระดาษหนังสือพิมพ์เก่า  5      กก.

   3.3.22  ผงซักฟอก          1          กิโลกรัม

   3.3.23  สบู่ล้างมือ          1          ก้อน

   3.3.24  สารฟอร์มาลีน 3 % (ฟอร์มาลีน 40 % จำนวน 1 ส่วน ผสมน้ำ 13 ส่วน หรือน้ำคลอรีน (คลอรีน 60% 1 กิโลกรัม ผสมน้ำ 200 ลิตร)ใช้ฉีดพ่นอัตรา 1 ลิตร / ตารางเมตร

3.4 วิธีการเลี้ยงไหม
                3.4.1 การเตรียมการเลี้ยงไหม

                                3.4.1.1 เตรียมสวนหม่อนเลี้ยงไหมในระดับครัวเรือนซึ่งจะต้องใช้ใบหม่อนในการเลี้ยงจนถึงไหมทำรังประมาณ 300 – 400 กิโลกรัม/แผ่น (กล่อง)

                                3.4.1.2 ทำความสะอาดโรงเลี้ยงและอุปกรณ์ต่างๆ โดยการล้างทำความสะอาด หรือนำไปผึ่งแดดแล้วนำไปฉีดอบฟอร์มาลีน 3 %ในโรงเลี้ยงอัตรา 1 ลิตร/ตารางเมตร โดยอบทิ้งไว้อย่างน้อย 2 วัน จึงเปิดโรงเลี้ยงให้กลิ่นฟอร์มาลีนระเหยอย่างน้อย 1 วัน จึงจะเข้าเลี้ยงไหมได้

(ส่วนผสมฟอร์มาลีน 3 % = ฟอร์มาลีน 40% 1 ส่วน ต่อน้ำ 13 ส่วน)

                                3.4.1.3 เตรียมสารเคมีโรยตัวไหม เพื่อใช้โรยบนตัวไหมตอนเลี้ยงแรกฟัก และไหมตื่นทุกวัยใช้ประมาณ 1 กิโลกรัม/แผ่น (กล่อง) หรือคลอรีนผง 3.5 % (คลอรีน 60% จำนวน 1 ส่วนผสมกับปูนขาว 17 ส่วน)

                                3.4.1.4 เตรียมแกลบเผาและ/หรือ ปูนขาวโรยบนตัวไหมในระยะหนอนไหม เพื่อลดความชื้น

                                3.4.1.5 เตรียมภาชนะใส่เศษใบหม่อนและมูลไหม

                3.4.2 การเลี้ยงไหม

                                3.4.2.1 วิธีการเลี้ยงไหมวัยอ่อน (วัย 1 – 3)

                                                3.4.2.1.1ให้ใบหม่อนหั่นประมาณ 80 กรัม โรยให้สม่ำเสมอ หลังจากนั้นให้ใบหม่อนเลี้ยงไหมอีก 2 ครั้งในวันแรกนี้

                                                3.4.2.1.2 เพื่อป้องกันใบหม่อนเหี่ยวเร็วและควบคุมความชื้นให้เหมาะสมกับหนอนไหมวัยอ่อนควร คลุมด้วยใบตองหรือผ้าชุบน้ำหมาดๆ หรือแผ่นพลาสติกที่สะอาด

                                                3.4.2.1.3 การให้อาหาร ไหมจะเจริญเติบโตได้ดีต้องกินใบหม่อนสด มีคุณภาพดี ปริมาณเพียงพอ ตามเวลาที่กำหนดโดยเลี้ยงวันละ 3 มื้อ กลางวันให้ 2 เท่าของมื้อเช้า ส่วนมื้อเย็นให้ 4 เท่าของมื้อเช้า เนื่องจากระยะเวลากินยาวกว่า ใช้ปริมาณใบหม่อนประมาณ 22 – 25 กิโลกรัม/แผ่น(กล่อง) สำหรับการเลี้ยงไหมแบบสหกรณ์ จะใช้ใบหม่อนประมาณ 8 – 9 กิโลกรัม/แผ่น (กล่อง)

                              3.4.2.2 วิธีเลี้ยงไหมวัยแก่ (วัย 4 – 5)

                                                3.4.2.2.1. ระยะการเลี้ยงแต่ละวัย

                                                                                3.4.2.2.1.1 วัยที่ 4 ใช้เวลาเลี้ยงประมาณ 3 วัน นอน 11/2 วัน

                                                                                3.4.2.2.1.2 วัยที่ 5 ใช้เวลาเลี้ยงประมาณ 6 – 7 วัน ไหมจะสุกทำรัง

                                3.4.3 การเก็บและการให้ใบหม่อน

                                การเก็บใบหม่อนเลี้ยงไหมวัยอ่อน ควรเก็บใบหม่อนให้เหมาะสมกับวัยดังนี้

                                                3.4.3.1 วัยที่ 1 เก็บใบใต้ยอดลงมาใบที่ 1 – 3 หรือเด็ดยอด

                                                3.4.3.2 วัยที่ 2 เก็บใบต่ำลงมาใบที่ 4–6 หรือใช้กรรไกรตัดกิ่งใบที่ 1 – 6

                                                3.4.3.3 วัยที่ 3 เก็บใบต่ำลงมาใบที่ 7–10 หรือใช้กรรไกรตัดกิ่งใบที่1–10 หรือตัดใบกิ่งสีเขียว

                                3.4.4 การให้ใบหม่อน

                                                3.4.4.1 วัยที่ 1 ให้หม่อนหั่นมีขนาดกว้าง 0.5 – 1.0 ซม.ความยาว 3 – 4 เท่าของความกว้าง

                                                3.4.4.2 วัยที่ 2 ให้หม่อนหั่นกว้าง 1.50 – 2 ซม.

                                                3.4.4.3  วัยที่ 3 ให้หม่อนหั่นกว้าง 2.5 – 3 ซม.